Kaj lenca?
La radňicake andre Česká Lípa pes na pačinel, kaj ode varesar čudnones chudle 6 družstevna khera romane fameľiji khatal e Mladá Boleslav. O khera cindžas prindžardo romano podňikatelis o Tibor Potor, savo kavke viscehindža imar vajkeci khera andre Mladá Boleslav. E Česká Lípa nane peršo foros, kaj sas o Roma Boleslavatar precirdel. Sar pes andre kajsi situacija dochudľa o foros Mimoň, ta o starostas phundrades sikadža, kaj pal oda terdžol e boleslavsko radnica koleha, kaj dikhel ča jekh prikeriben: te kerel avke, sar kerde andre Mladá Boleslav: le Romen te ispidel dijader.

Mištes integrimen Rom
O Tibor Potor peske mištes terdžol paš e mladoboleslavsko radňica. O foros leha prikerel o problemi sar te dochudel avri manušen andal o khera save hine andro centru the pre aver thana vaš save pes mištes poťinel. Avke sar pes vakerel ta o procesis džal kavke, kaj o foros formalnones bikenel o khera le Potoriske pro pačaben, savo garantienl korkoro o foros. O Potor paľis le famelijen rozispidel pal aver thana, kaj cinel nakuč khera. O pražna khera palis del pale le foroske. Vaš koda palis le forostar chudel zakazki pre buťi angle peskeri firma. O švetki phene, kaj pro manuša džal zoraha, kaj ča otrestna skarhi save sas angle kada thode pre policija našlile u ňič olestar na sas.

Čoripen maškar o žurnalisti
50.000 Kč chudľa novinaris Martin Kontra khatal Nadační fond Ferdinanda Peroutky vaš e reportaža sar viscehinenas le Romen andal e Mladá Boleslav. E reportaža kerdža „investigativno metodaha“ (metoda, savaha pes rodel), u sas pal late irinen andro novini Respekt. Pre jekh sera sas e reportaža kajsi, kaj sikavelas o čoripen le famelijengero, saven ispiden andro phagerde purane khera andro ciknore gava. Kajča pal koda so pes garudones kerel maškar o Potor the boleslavakeri radňica pes na irinel mekča jekh lav. E reportaža na posikadža aňi pre jekh faktos, savo bi pomožinelas te zaačhol e manipulacija le manušenca. But pes andro člankos irinelas pal e situacija le Romengeri andre Špaňelsko, u kale informaciji sas khatal jekh oficialno than. But love khatal o grantos pele pre koda, kaj pes te poťinel o drom andre Špaňelsko. O Martin Kontra korkoro promukla, kaj leskeri reportaž na sas but „investigativno,“ u phendža, kaj pal kada problem mek kerela dijader buťi. Kajča o lokalna aktivisti mek pal ňisoste na šunde u o Tibor Potor čhivkerel le Romen andal o khera dijader.

28. říjen - inepos imar ča anglo extremisti
Sar avel inepos pal koda kana pes hazdľa o československo štatos beršeste 1918, ta andro ulici aven ča vajkeci manuša savenge pes phenel ekstremisti. Prahate demonstirnenas tala ča dujšel nacisti u savoro pregeľa mištes. Ostravate sas e demonstracija zoraleder; u the ode la hazdla organizacija „Národní odpor“ savi h ini akana majaktivneder u hin la but cikneder organizaciji. E policija zaačhadža lengero maršos pre savo avle talam šovardeš džene, majbuter o skini. Kajča paľis sas mariben maškar o antifašistit the anarchisti, save avle sar sakovar te protestinel kontra kolenge ko pestar keren nacionalisten.

Te šučon avri o chaňiga
Dražovice - varekana oda sas gavoro, kajča adadžives oda hin foroskero koter Prostějovoste. Kada gav kamel te el pal korkoro. Kajča o Jan Tesař, starostas Prostějovostar phundrades phendža, kaj o Dražovice nane kidle kje koda, kaj pes te hazden, o foros andre lende na thovela love, u andre kada foroskero koter na kerela o paňi, choc te ode šučona avri o chaňiga. Kajča andro Dražovice kamel te precirdel ostatnone Romen khatal prindžardži kolonija „U svaté Anny“, khatar le Romen ispidle avri andro aver gava. Dražovicate irinen petica. Avke sar hin andro zakonos, o Dražovice pes šaj očhinen khatal o Prostějov varekana beršeste 2006, sar ena neve komunalna volbi. Te pes kamena te očhinel takoj, šaj keren referendum. Te pes avke lela, hin oda šukar inspiracija: Te man varekhaj na kamen, na ipspidav man ode, u kerav pes korkoro pre peste. Sar šučona avri savore chaňiga pro love save pes thoven pre všelijaka integračna the afirmativna akciji, keci ačhola kole romane aktivistendar save pes čačes thovena vaš aver?

Lačhes poťimen nenavisca
O učitela andre škola Chanovoste phenen, kaj pre lende barol agresivita khatar o čhavore the lengere fameliji: „Has oda igen zoralo, so predžidžiľom. O dad pačandžiľa peskera čhajorake, kaj la e učiteľka mardžas u hjaba kaj peske la daha savoro phendžam, o dad lakera učiteľkake rakindža, vihrožinelas kaj lake mukela te murdarel e fameľija the te znasilňinel lakera čha. Sar pes zaačhiľom la učiťeľkatar, ta chučila avri the pre mande,“ phendžas le novinarenge. Sas thode duj trestna skarhi: o učitelki pro dad, the o dad thodža skarha pro učitelki. Vareko vimardža avri o šibi andre škola. Le foroskeri policija hlidinel e škola. O foros Most dopočinel sako berš 14,5 milijoni Kč pro khera Chanovoste. Talam kajci love džan andro „Dům romské kultury“ kaj hin but uradňika khatar o foros the Úřad práce.

Sar pro Roma
O magistratos Mostende pes mukela andro prikeriben Chanovoste. Strategijake savi pre kada thodža phenel „Akční plán.“ O rozpočtos upre ela 12 milioni Kč. „Chudaha koleha, kaj le manušen odarik thovaha andro „Dům romské kultury“ u jon džana te prikerel o phagerde khera Chanovoste. Paľis peske o khera buter važinena, a mek upre ušetrinaha. „Amen poťinaha o materialis, ale o love le manušenge poťinela „Dům romské kultury“ khatal o fondi the granti,“ phenel primatoris Mostendar o Vladimír Bártl (ODS). O magistratos kisitinel mek aver planos te hazdel ubitovňa anglo „neplatiče“ khatal Tábor 7, rozpelo kher khatal o doli. O šerale save avle te dikhel andro Chánov peske gonolinel, kaj le manušenge Chanovoste kampel bištheštar ori kontrola the cikne khera „zvlaštno režimoha.“ Te likerel the te prikerel o khera Chanovoste mol le foros but love vaš koda užarel, kaj pomožinela o štatos. O šerale phenen, kaj o Chanov nane problem le foroskero, aľe štatoskero.

So savoro pes del te phenel pro Roma
Deš džives andro oktobris rodelas e policija eftadženengero romano „gangos“, pre savo phende, kaj andre Helénská uľice Praha 2 „prepadňindža te očorandža duje čechikonen čhavoren. Jekheske čorde o oulara, avreske e orica. Kajča akana pes savoro preačhiľa te višetrinel. O čechiko čhavore peske savoro vimišlinde. Pijenas cigarekli andro phagerdo motoris, u ode len chudla varesavo gadžo. Sar denašenas ta savoro našade. Na džanenas so kamen te krel, ta savoro phende avke, kaj le prepadninde the očorarde o Roma.

Pale amen direktivnones lidžana?
E Rada anglo Roma kritizinelas koda, so keren o fori le Romenca, majbuter andro bešiben. O manuša khatar e Rada phenen, kaj e situacija hin kajsi važno, kaj pes andre oda musaj te thovel o štatos. O fori the gava keren pro Roma kajsi represija, savi len ispidel avri andal o foro pro agor: Kajča o štatos kamel le Romen te integrinel, phendža o Cselaw Walek, tajemníkos khatal e Rada. „Le štatos kamenas te el andro vasta varesave mechanismi pro fori, kontrolna vaj the restriktivna - kajča pal e legislativa savi hin akana oda hin but pharo, talam nasabatno.“

Roma andro vesmiros
Romane čhavore le dajenca the le dadenca Jaroměřatar avle 8. novembriste te dikhel andro „Astronomický ústav Akademie věd ČR“ andre Ondřejov u Prahy. „Sas oda jekh khatar 14 akciji save pes realizinena andre Čechiko khatar o evropsko projektos „Ethinc“. Grantos 20.000 Euro (cca 600 000,-Kč) khatal o Brusel chudľa e raňi Dagmar Dvořáková, savi kerel buťi andre „Akademie věd“ u ašarel savoro so pes ode kerel. Pre bibacht, o projektos rachine ča kajse zajezdenca the prednaškenca u pal aver aktivit, save bi pomožinenas le etnikenenge te dochudel pes pašeder kie „věda“ pes andro projektos na kerena. Kajča e raňi Dvořáková ela igen rado te lake thovena navrhi pro lakero mobilis 602 249 676. O gadže Jaroměřate, save pro Roma našči dikhen može rado mukhena te dikhel le Romen andro vsmiris. Tala te oda džalas, ta le Romen mukhenas te vivilinel pro Marsos.

E diskriminacija džal dijader
Zprava khatal e Europakeri komisija savi kritizinel e ČR vaš koda, kaj džal dijader e diskriminacija pro Roma majbuter andre buči the andro sikaviben. O „vladní zmocněnec pro lidská práva“ kije koda phendža kavke: „Sistemovo, phundrado šajipen ar te thovel potpora le Romenge andre buťi elas feder sar koda, so pes kerel akana kaja pes preferinel „ad hoc“ - pre soste imar čirlestar hjaba sikavav. „Le novinarenge save lestar phučkerenas pes avke dičhiolas, kaj la kritikaha khatal Europakeri komisija hino sar jekh.

Kaj džan o love khatar le Jařaboskero urados I
O Jabloncis chudľa khatal e vladno Rada anglo Roma jekh milionos pre koda, kaj prekerela o biti pre ubitovna. Aver 600.000,- chudla e radňica u kerdža olestar 9 ubitovaca jednotki. „Ubitovna nane kerdži ča anglo ROma, naprikerel bitovo situacija, ča kajsi situacija kana avel krizovo problematika. Oda amari „zaloha“ pre koda kana kampel te na mušinas sigo te rodel vareso aver sar hotelis. Rachinas koleha, kaj o manuša ode ena dži šov čhon. Dži akor mušinen peskeri situacija te prikerel,“ phenel o Jiří Rudolf, mistostarostas Jablonciste. Ta kada priile o manuša andre Rada sar koda, soha džan kontra koleske pes ispiden o manuša pro agor?

Kaj džan o love khatar le Jařaboskero urados II
Duj milioni chudla charitativno organizacija „Naděje“ pre koda, kaj te keren „chranimen dilni“ Piskoste. O projektos preispidľa manuš khatal e vladakeri Rada anglo Roma o Matěj Šarközi. Kajča e „Naděje“ kerel buťi andro purane kasarňi pal o foros, kaj hin N-centrum. Ode ispiden le manušen, saven imar na kamen aňi andro holobiti andre Svatoplukovo ulica, save sas sar „agorutňi“ šanca. Sar „dozorcas“ ode ľikerel e „Naděje“ manušes, savo na kamel te džal kim slugadža les poťinel vaš le štatoskere love pro Roma. Phenel pes, kaj e „Naděje“ mušinela o duj milioni te visarel.

Diliňardo foros
Baro chiros džalas pal o karvinsko okresis pal koda, sar pes andro foros Karvinate andro romano gheto sikadža uplavica u Orlovate avľa epidemija le žlutenkatar: Talam andre koda pes Karvinate phundradža „Romské kulturní a sociální cnetrum“ savo lidžalas sar projektos romano podnikatelis Ferenc. Nevo centrum molas 13 milioni olestar diňa o štatos, krajos the o foros 11 milioni, ostatna love požičindža le Ferenciske pre leskero majetkos o foros. Andro centrum pes mek but na kerel (čhavoren hin kružki, keren pes schuzi). Sar riadiťeľis lidžal o centrum manuš, savo sas Karvinate starostas, u les hin dar, kaj o Roma o centrum na phageren. Pre koda kaj pes te odlidžan o šmeci the o žumpi arakhľas o foros love až palis, kana anglo kada džungipen muľa jekh romňi u avľa olestar baro medialno skandaľis. Čirlatuno revolučno heslos „Bacht le kolibenge, mariben le palacenge“ talam Karvinate visarde naspak.

Čačes pilotno projektos?
Programo savo pes vičhinel Equal podhazdel e buťi anglo manuša andro phuva save hine andre EU the kole, save andre EU mekča džana. Andre ČR sas kidle avri 9 projekti u jek lendar hin projektos savo pes vičhinel Kompas Chomutovoste. Thodža les e „Regionální rozvojová agentura“ savi priiľa 34 partneren. Paš o uradi práce ode hin istituciji the organizaciji. Pro projektos sas thode 560 000 Euro (oda hin 17 milioni Kč). Vaš kale love sikľona neve buťa 80 džene duj berš. Akana imar hin 44 džene siklon dujto berš. Kajča keci dženenge bie buťi the kvalifikacija pes arakhela 200.00 Kč? Kecengre pes hazdela e šanca te arakhel buťi - keci olestar ena Roma te ena sikade ča duj berš u bare problemi hin te arakhel buťi the kolen, ko siklonas klasicka štarberša andro jepašutne školi?

Ko bi pes lenge čudaľinelas
Sar imar irindžom anglal, břeclavakeri radňica diňa te čhivel tele 3 khera kaj bešenas o Roma. Kada kerde angle koda, kaj lendar te len o than. Narokom phende, kaj le Romengere khera džungľaren o foros, u le Romen ispidle andro holobiti avri le forostar. O holobiti sas thode imar anglo vajekci berša, kajča le Romen ode našči dochudle. Te imar na džanenas so le Romenca te kerel, ta o „stavební úřad“ thodža pre le Romengere khera „demoliční výměr“. Tel jekh čhon chudle šerale pal e radňica te rovel: O Roma phageren le foroskero majetkos, u mek kerde the koda, kaj čhingerde tele o plombi pal o hidranti u le gadžeske so ode kerel skidle savoro pal e zahradka.

Ostatno šanca - O Del
Purane kasarni paš o Hané u Rakovnika hin imar but berša sar socialno ubitovna. So kamľa te el bešiben ča pro vajkeci čhona, ačhiľa sar definitivno anglo but manuša, save pes ode dochudle. Visalon pale the kole, save počinde savore dluhi, „prisiklile“ u chdle palune peskere khera andro foros - kajča nane len zor savoro potiniben te ucridel. O kasarni hin dur savorestar, nane ode ňič kolestar so manušenge kampel kijo dživipen - u tranda čhavore ode imar ciknevarbastar dživen koleha, kaj hine ispidle avri khatar aver manuša. But Roma imar na džanen so te kerel, u hazden o vasta kijo Del. Jov ačhol lengeri ostatno šanca.

Ňemcika „pedofila“ andro čechiko pohraničí
Baro čudos avľa pal koda, sar ňemciko organizacija diňa avri zprava pal o ňemcika seksualna turisti save phiren andre čechiko pohraničí. E Jitka Gjuričovo pal o čechiko MV phendža, kaj čhavorikaňi prostitucija na egzistinel. Čačipen hin, kaj čechiko policija višetrinenas beršende 1993 - 2000 talam pendapripadi pal e čhavorikaňi prostitucija. Andre Ňemciko, Belgija the aver phuva hin e peofilija, čhavorikaňa prostitucijaha the pornografijaha kidlo sar but pharo problem u represivna instituciji pal kada zoraha džan. Šaj elas avke, kaj e ČR hin phuv, kaj hin savoro žužo the pačivalo?

Love angle ko dočhiven studium
E Radnica Praha 3 - Žižkov thodža peskere kulturno the socialno fondostar 50.000 Kč pre koda, kaj pes te dočhivel the te vikidel avri jeapšutne škoľi, te kisitinel pro zkuški te chudel stipendium anglo čhavore, khatar eňato trida ZD Havličkovo náměstí, kaj o Roma hine majbuter. O love nane thode sar potpora le studentenge, hin thode sar honoraris la firmake, savi kerela buťi anglo studenti.

Na kamen, kaj pes te hazden socijalna khera
O manuša khatar o Mělník irinen peticjia, bo na kamen, kaj pes te hazden socijalna khera. JOn daran, kaj andre kale biti ena ispidle o Roma. O foros kamel te hazdel 28 jekh khera the 6 duje kherenca. Vaš kada pes pozinela 34 milioni. Mekbareder koter potinela o štatos, o foros dela 12,5 milioni „Dar nane pro than - džal angla pal o manuša, saven hin love takoj upral o „životní minimum,“ phenel o Pavel Průcha, šeralo khatal o „odbor výstavby a rozvoje.“