Pre soste amenge strategicka konferenciji
Centrum Drom kerdža andro 10. december agorutňi konferencija pal o internacionalno programos RrAje - Roma and Acces to Justice in Europe andre Čechiko, pal le Romengeri socialno integracija. Vakerelas pes pal koda so pes kerdža tel trin beršengro programso RrAje Brnoste the Pardubicate. Phučiben hin, koda trikos khatar o pardubicko magistratos - sar te kerel najemnikendar ubitimen (dik o informaciji save sas andre paluno Gendalos) sas tiž andre strategija pel e socialno inkluzija?

Perdal o čhavore pre daj the pro dad
Paš o Chanov hin mek ave than kaj hin problemi andro blokos 100. Sdružení Romů kerdža jekhetanes le foroha klubovňa anglo čhavore. „Kamahas te hazdel le Romenge o džanipen pal o pravo the feder dživipen le manušengero andro uľici Budovatelů the Mozartova. „Anglal pes thovas le čhavorenca u perdal lende amen kamas te dochudel ke lengere daj the dada. Kamas, kaj imar o ciknore te prindžaren, kaj te čorel pes na kamel,“ phendža e manušňi savi kerel prevencija paš e foroskeri policija e Lucie Jungmannnová. Foroskeri policija kisitinel jekhetanes le Sdružení Romů Mostu kidipena le manušenca andal o lokaliti, u kidena avri jekhetane temata. O Sdružení Romů Mostu kerela jekhetaňi buťi la Policijaha the la thaneskeraha charitaha. Kaj pes te ulikerel o poradkos andro khera blokoste 100, kerdža imar o magistratos Mostende doreste pro ňilaj koda, kaj ode thodža staňica angle policija, sakodžives pes odarik kiden o šmeci u kisitinel pes koda, kaj ode thovena duj kameri.

Bikeniben kontra integracija
O primatoris Vladimír Bártl (ODS) daral kolesar kaj avena but Roma pal e Slovensko. Kolenge ko bešen andro le foroskere khera u lena kia peste le migranten u dena len azil hrožinel: „E firma savi amenge kerel buťi le kherenca šaj kerela avke, kaj le manušenca na phandela dijader e smluva pro kher. Kole, save nane Mostende hlašimen, u vaš koda bešen andro kher pro kales, šaj čhivel avri bije nahrada.“ Soske pes le Romenca avke namištes dživel dikhel andre koda, kaj nane phudrado o bikenibe le kherenca. „Mostende nane avke, kaj pes vaš o khera t epoťinel kajci, keci kampel, u nane ade koda, kaj te en feder the goreder lokaliti anglo bešiben. Varekana pes ačhol, kaj andre feder lokalita hin nakuč khera, ave peske sako šaj cinel. U palis olestar hin problem,“ phendža o Bártl.

Vareko bičhavel „poplašno zpráva“
E vláda pre peskero kidipen 19. Novembriste kerelas buťi pal koda, kaj talam andre amari phuv avela bari romengeri migracija pal e Slovensko. Choc te pes andre zprava khatal o „ministerstvo vnitra the ministerstvo práce a sociálních věcí“ nasikadža čačes koda, kaj pes kada ačhola, e vláda thodža le ministrenge Gross the Škromach te kerel buťi dži agor februaris pre koda, kaj te el „prevencija andre migracija,“ u anglo Mareš thodža buťi te kerel kidipen la vladaha pre Slovensko savake te thovel koda sar mištes te kerel andro gava le Romenca. Talam jepaš milions pes kamel te thovel andre koda, kaj dži 30. Jun te el kerdo „system včasného varování“ the monitoringos andro čechika the slovaňika romane komuniti.

O Špidlas imar džanel sar upre
E vlada rozhodňindža pal koda, sar te ačhavel le Romen, save aven pal e Slovensko andre Čechiko. O premieris Vladimír Špidla domukľa, kaj pes šaj lela e inšpiracija khatar o Dansko, kaj o manuša šaj phundrades phiren akor, kana le migranto hin andre kodi phuv buťi. Andre praktika oda elas avke, kaj sako ko kerel buťi pro kales, ela andal e phuv deportimen. Phučiben hin, ela kavke sar le Romenca kerdo the le Ukrajincenca?

Romane volbi
O Roma kamen la vladatar te mangel, kaj te kisitinel zakonos pal o vobli andro norodnostna minoriti. Kavke peske andro minoriti korkore volinenas peskere reprezentanten, save bi vaš lenge kerenas e buťi le ciknenca the bare uradenca. Andro ČTK kada phendža o Ivan Veselý, precedas khatal o Sdružení Dženo. Pal leskero dikhipen hin avke, kaj o Roma pes kamen so maj sigeder te sdžal le premieriha Vladimír Špidla.

O Ňemci terdžon paš o Roma
Ďečinoskere Roma chudle podpora pro projekti khatar o Ňemciko. Andal o Sasko chudle Dům dětí a mládeže the romaňi organizacija Indigo jekhetanes 120 ezera. Soduj organizaciji thovena o love andro koda, kaj cinena nastroji, kerena vileti, romane festivali, MIss the valentinsko zabava.

Sikade nevo projektos
Romane podňikateľa avle neve projekthoa, saveha kamen te hazdel le Romen andre buťi. O projektos pes vičinel „Rozvíjení komunálního podnikání s aktivní účastí menšin na území města Ústí nad Labem.“ O projektos imar sikade le primatoriske Petr Gandalovič (ODS) „První romské stavební sdružení.“ Andre kadi organizacija hin firmi „Phoenix-Trans, Ruta u mek podňikateľa, o Adolf Žiga the Július Urbánszky. E firma Phoenix-Trans dochudľa nadočirla le forostar zakazka pre buťi andro parki Předlicate.

Le Romen ade na kamas!
Planos te thove neve khera andro teluno koter foroste Horní Slavkov, kaj dživen šov ezera manuša, peľa sigeder sar angle lenge arakhle then o š šerale pre radňica. Peticija pre kada thode buter sar šel manuša, save na kamen, kaj pes te hazden khera angle kajse džene, save avle andal e bertena, socialno sane fameliji the aver: Manuš savo ode dživel o Pavel Krejník oleske na paťal. „Me paťav, kaj o khera savenge pes phenel pro jepaš drom, oda hin ča garudo koda, kaj o starostas kamel te ispidel avri andre amaro bisterdo forosekro koter le Romen, save pes vaľinen pro foros the sidlišťe, u kada pes na pačinel le skere voličenge.“ O starostas Hanzík kadi teorija talam primukľa. „O terne Roma dobaron u našči lenge sakovar vakeras: „Bešen peske kaj kamen.“

Višetrinen, so kerdža e policija
O kontrolora khatar e policija keren buťi pre koda, so kerda e policija le Romenca Dobruškate andro telune Čechi. Vajkeci Roma peske skaržinen pre koda, kaj len brutalnones, u anglal ňisoste ňič marde e policajta. Duj manuša gele andre špitaľa. E verzija pal aver sera phenel vareso aver. Jekh dženo savo kerelas bilačhipen pes le kamaradenca na mukľa te phandel. Trin policajta oda odľigende lokes pro sacipen. O kontrolora kamen tel jekh čhon te phenel, kas hin čačipen.

Phariben pal o obrazi
O Muzeum romské kultury Brnoste kerel vystava savi sikavel le Romen kana le malinde o maľara andro 17. dži 20. šelberša adre Bratislavsko ulica Brnoste ena sikade buťa khatar prindžarde čechika, moravska, ňemcika the holandska maľara. Paš o talam 40 obraza ena thode propoziciji pre „scéna, kostými“ andre opera Carme. Kie kada kerel o Muzeum prednaški pal koda, sar pes kidelas romaňi inšpiracija andre „vážno hudba“ pisišagos the andro paramisa le čhavorenge. Kole ko kamen, šaj aven te dikhel the vistava pal o buťa save kerde o čhavore andre tematika pal koda, so pes pisinel andro Romano Hangos.

Školna asistenta kontra drogova gangi
Andro buter godžaver buťa the prindžaribena khatar o ternen pes sikaven informaciji pal koda, kaj o drogi, prostitutcija, herni the aver branti hin buterval andro vasta le Vietnamcende. O Roma paš kada ča sogaľinen le vietnamska gangenge. U so pre kada phenen o kompententa instituciji? „Džanav olestar, u terdžuvav kontra oleske,“ phendža šeralo manuš khatar o Svaz Vietnamců v Ostravě Phan Van Dao. „Na džanas sar but ľikeren andro vast e vietnamsko komuňita kole so bikenen o drogi. Jon hin zoraha garuden angel aver manuša. Na džanas buter,“ phendža e Helena Balabanová, koordinatorka anglo minoriti. „Me man gondoľinav, kaj maškar lende hin but džene save kiden drogi. Hin oda manuša, save pes zoraha likeren pal peskero, u hine precizna. Bare preciznoscaha terdžon pal koda, kaj lengere čhavore mištes te sikľon, u perdal lende pes talam šaj dochudas kie kadi zaphandľi komunita. Gondoľinas pal koda, kaj varesavi ogranizacija pre peste šaj lelas buťi te hazdel vietnamsko komunitno centrum paš e škola, kaj phiren but vietnamska čhavore. Anglal so kampel te kerel oda hin than anglo vietnamsko asistentos andre škola V Zálomu avek, sar hin romane asistenta andro zvlaštna školi.“

Jekhe problemostar but problemi aver
O manuša khatar Čelechivice na Hané peske skaržienn pro Roma, save ode avle khatar zbhurimen kolonija U svaté Anny Prostějovostar. Andre jekh khera foroskero koter Studenec e prostějovsko radňica ispidľa oka berš bari romaňi fameľija. Kole so ode bešen čirlatunes phene, kaj ode akana hin štarval buter Roma sar sas. Hin ode buter džungipen, vesekedišagos the bari vika. Pre nalačho dživipen le Romenca posikaven o manuša khatar Prostějov-Dražovice. Prindžardži hin afera khatHHHIiadadar o kher andro Kojetín the avrether: Ode nadočirla organizinde peticija pre koda, kaj e radňica kamel andre kale thana te thovel mek aver romaňi fameľija. Andre kolonija dživelas angomis trin šel manuša. Buterenge arakhľa e radňica bešiben andro aver gava.

Mi dživel phundrado bikeniben!
Daratar kolestar, kaj pal e Slovensko avena but Roma, preačhiľa e radnica Chomutovoste te bikenavel peskere khera. Talam varekana visaľola kie koda, kaj o khera bikenala Akana arakhľa o foros metoda, sar peske te kidel avri kolen, ko andre leskere khera bešela u sar te na domukel, kaj o realitki te na špekulinen le kherenca. Pal o neve kriterija ela avke, kaj andre dražba na džala o kher, ča koda, hoj andro kher pes šaj bešela ča dešochto čhon. Kleji the o dekretos chudela koda, ko dela majbuter love. Pal o dešochto čhona avena o uradňika te phučel kijo manuša, so ode bešen, sar pes o nevo najemňikos ľikerel u či poťinl o najem. Paľis sar pes dožanena, so kamena, dela te bikenel o bitos vaš o 600 jekhe metrostar. Kolestar ko cinela o bitos o uradňika kamen potvrzeni kaj kerel buťi na kidel socijalna davki, nane les adošagi the aver kher.

Mi dživel e integracija!
Koda, kaj pes te na phandel e zakladno škola andro chomutovsko sidliště Kameny vrch napomožinela šelezerengero grantos khatar Evropsko iniciativa Equal, savo sa thodo pre koda, kaj pes te kerel projektos „komunitní vzdělání.“ Olestar kamelas e škola te predžal andro „vzdělávací a kulturní centrum“ andre lokalita, kaj bešen majbuter o Roma. Džal pal koda, kaj pes o Roma te thoven andro procesis, u te len pre peste savoro, so pes ode kerel pal lende kode, kaj dživen. E radňica phandel e škola, savi hiňi maškaral o problematicko sidlišťe. Buter sar jepaš čhavore hin khatal bilačhe fameľiji, talam savore daja the o dada na keren buťi. E škola sas anglo but čhavore lačho than, savo lenge ačhiľa. E kňihovna, savi ode sas imar phandle čirleder, u ačhile ča o bari, herni the hospodi. O Dr. Jan Jařab bi kamelas te džal andro Chomutov te phenel le Romenge, kaj e radňica talam kerel e vladno „Koncepci romské ingegrace.“ Mi phenel lenge andro jakha peskeri teza, kaj romane školi hine bilačhe u o Roma len pal o čačipen na kamen.

Andro ghetto bachtaleder
Andro N-centrum thodža o foros kulbovňa anglo čhavore. Kamľa te el phundradži andro september, kajča na avle ode o čhavore ale o dochtora. Jon pes mušinde te marel la uplavicaha, savi pes rozligendža pal o N-centrum. „Andro N-centrum bešen the čhavore, save kerde vareso bilačho abo the kriminalita. Buterval angle koda, kaj len na sas so te kerel,“ phendža e mistostarostka khatal e Česká Lípa.

Andre kolonija avľa pale e uplavica
Andre karvinsko kolonija Vagonka avľa ňilaje bari epidemija la uplavicaha, savi peľa pro 37 manuša u jekh džuvľi muľa. Akana pes o nasvaľipen sikadža pale. Kio džives 26. november sas evidimen 4 džene, save nasvalile. Aver epidemija la uplavicaha avľa pro agor september andro karvinakere holobiti Sovinecké uľici. Dži andro jepaš oktobris nasvaľile 44 manuša, olestar 44 čhavore. Le manušendar save bešen andre Sovinecko uľica nasvaľile mek aver manuša pal aver thana Karvinatar.

O problem pal o kher pro foros džal dijader
Le Husariskeri famelija na kamel te lel koda, do kamel e radňica Jaroměřate, kaj lake te bikgenel peskero kher, u te viscehinel pes odarik. O starostas hrožinel skarhha ko sudos kolenge, ko les vaš kado so kerel kritizinen. Dijader džal bilačhi kampaň andre savi thodža o Fořt, savo kerel buťi le novinenge Právo, the krajosko romano koordinatoris Kotlár. Jove reaginel pre pravno analiza, savi kerdrža e JUDr. Jana Chalupová, savi phenel, kaj o foros na dikhel pre koda, kaj le Husarisera famelijake te thovel feder bešiben. O foros kamel te dochudel o kher, savo terdžol pre lačho than. O Kotlár pre kada phendža andro Právo, kaj kajso argumentos hino zorales nalačho u le Romendar kerel „kulturna barbaren“ u but Roma sikaven, kaj lenge hin pre dzeka koda, kaj o foros te el feder the wukareder. Le Husariskeri famelija bi pes talam angle kada kamelas te omukel kherestar saves hin cena 2 milijoni u te precirdel pes andro kheroro savo lenge o foros cindža vaš o 600 ezera pro gav. Ode imar o manuša pisinen peticija, kaj len ode na kamen.